Nov 24

Παιδοψυχιατρικό Τμήμα Κρατικού Θεραπευτηρίου Λέρου

Tags:
Παιδοψυχιατρικό Τμήμα Κρατικού Θεραπευτηρίου Λέρου

ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Οποιαδήποτε ανάλυση και περιγραφή είναι φτωχή εμπρός στην τραγική πραγματικότητα. Όμως κάποιοι ακόμα και σήμερα θέλοντας να γίνουν απολογητές, ισχυρίζονται ότι η φύση της νόσου και μόνο ευθύνεται για την κατάσταση αυτή. Έτσι προτιμήσαμε να παρουσιάσουμε δυο συγκεκριμένες περιπτώσεις που μελετήσαμε στα πλαίσια της αποστολής ομάδας ειδικών του Κέντρου Παιδοψυχικής Υγιεινής Ι.Κ.Α.

Προηγούμενα όμως θα θέλαμε να αναρωτηθούμε: Με ποιο δικαίωμα το Τμήμα ονομάζεται Παιδοψυχιατρικό; Δεν αναφερόμαστε στην ηλικία των τροφίμων που κυμαίνεται από τα 18-30. Άλλωστε ο επισκέπτης χρειάζεται προσπάθεια για να διακρίνει ηλικία σ΄ αυτά τα δύσμορφα – κακοποιημένα κορμιά που ποτέ δεν γνώρισαν νιότη…

Ίσως το ερωτηματικό έχει να κάνει με το πώς έχει δικαίωμα να θεωρείται Παιδοψυχιατρικό ένα τμήμα που δεν διαθέτει Παιδοψυχιάτρους, Ψυχιάτρους, Ψυχολόγους, Κοινωνικούς Λειτουργούς, Εργοθεραπευτές, Επισκέπτριες Υγείας, Λογοθεραπευτές, Ειδικούς Παιδαγωγούς, παρά μόνο διαθέτει κάποιους καλοπροαίρετους (και όχι αποκλειστικά) οικοδόμους, γεωργούς και καθαρίστριες που φορούν άσπρη μπλούζα…

Πώς μπορεί κανείς να δέχεται ότι σ΄ ένα χώρο που δεν υπάρχουν θεραπευτές ο χώρος να καλείται θεραπευτικός; Μια μάντρα παρατημένων αυτοκινήτων με κάποιο φύλακα μπορεί να ονομαστεί συνεργείο επισκευής; Βέβαια ίσως με τα αυτοκίνητα υπάρχουν πιο αυστηροί κανόνες…
«Περίπτωση Γιώργου Γ.»

Ο Γιώργος είναι μια αντιπροσωπευτική φιγούρα τροφίμου της Λέρου. Γυμνός, κουλουριασμένος σε εμβρυϊκή στάση πάνω στο χώμα, είναι λερωμένος με περιττώματα. Όταν τον πλησιάζουν δείχνει να φοβάται, να απειλείται…
Οι φύλακες του φορούν τον γκρίζο σάκο και του προσφέρω καρέκλα. Δεν γνωρίζει πώς να καθίσει, του φαίνεται παράξενο.

Δεν κάνει βλεμματική επαφή, παρά μόνο στιγμιαία και τότε ακόμη το βλέμμα του είναι απλανές, φοβισμένο, αμήχανο.

Τον καλώ με το μικρό του όνομα, όμως δείχνει να μην το γνωρίζει, άλλωστε, ούτε οι φύλακες το γνωρίζουν. Τον φωνάζουν μόνο με το επίθετό του.

Μου λένε να μην προσπαθώ άδικα να επικοινωνήσω μαζί του γιατί: «Δεν καταλαβαίνει, δεν μιλά. Είναι καλός ασθενής, δεν μας φέρνει δυσκολίες εκτός από το να λερώνεται. Αδιαφορεί για τα πάντα, εκτός από το φαγητό».
Μια καθαρίστρια που έχει χρόνια στο τμήμα, μου λέει εμπιστευτικά «Όμως, μόλις είχε έρθει μιλούσε».

Ανοίγω τον φάκελο και το μάτι μου πέφτει στην φωτογραφία ενός αγοριού 8 χρόνων, με ζωηρό ζωντανό βλέμμα, να χαμογελά…

1971: Ο Γιώργος Γ., 8 χρόνων, εισάγεται στο «Ψυχιατρικό Νοσοκομείο» Λέρου, με διάγνωση: Επιληψία, Ελαφρά Νοητική Καθυστέρηση.

Λίγο πριν, είχαν χωρίσει οι γονείς του και η μητέρα του έπρεπε να εργαστεί. Δεν υπήρχε κάποιος άλλος για να τον φροντίζει. Από τότε δεν επικοινώνησε με το παιδί της.
Ο Γιώργος είχε έλεγχο σφικτήρων, αυτοεξυπηρετείτο, έπαιζε μ΄ άλλα παιδιά στην γειτονιά του.

Σύμφωνα με τις σημειώσεις του ιστορικού του, με την είσοδό του στο «Παιδοψυχιατρικό» αντέδρασε «άσχημα». Έκλαιγε διαρκώς και ζητούσε την μητέρα του. Στην αρχή φώναζε, διαμαρτυρόταν και χτυπιόταν, μετά παρακαλούσε να τον ξαναπάνε σπίτι του. Παράλληλα αρνιόταν να φάει, σε σημείο να παρουσιάσει μεγάλη απώλεια βάρους. Του έγινε υποχρεωτική σίτιση.

1989: Ο Γιώργος σήμερα τρώει, δεν φέρνει αντιρρήσεις σε τίποτα. Κάποιος άλλος φύλακας, όταν επέμενα θυμήθηκε γελώντας ότι τον είχε ακούσει κάποτε να επαναλαμβάνει την φράση «κάτσε καλά, κάτσε κάτω» (η πιο συνηθισμένη φράση των φυλάκων στους τροφίμους, προκειμένου να μην τους δυσκολεύουν).
«Περίπτωση Βαγγέλη Τ.»

Ο Βαγγέλης Τ., 27 χρόνων, είναι ο μόνος από τους 45 τροφίμους που κρατά την ανθρώπινη υπόσταση, παρ’ όλη την αναπηρία του.

Έρχεται μόνος να μας βρει με το αναπηρικό καροτσάκι του. Ρωτά τον σκοπό της επίσκεψής μας και συμμετέχει στην συζήτηση με τους φύλακες. Παρεμβαίνει και τους διορθώνει όταν προσπαθούν να ωραιοποιήσουν την κατάσταση.
Στο ιστορικό του σημειώνεται ότι πάσχει από σπαστική τετραπληγία και νοητική καθυστέρηση. Μετακινείται μόνο με το καροτσάκι του, που κινεί ο ίδιος. Στην Λέρο έφτασε το 1975 από το ΠΙΚΠΑ Βούλας. Από τότε δεν έχει βγει από τον διάδρομο του περιπτέρου, μήκους 20 μέτρων.

Οι φύλακες αναφέρουν ότι είναι «πολύ απαιτητικός και δύσκολος. Θυμώνει πολύ και λέει άσχημα λόγια». «Ναι», απαντά ο Βαγγέλης. «Θύμωσα όταν μου έσπασαν το ραδιόφωνό μου και δεν μπορούσα να ακούσω μουσική ή όταν τους ζητώ να ανοίξουν την τηλεόραση τις ώρες που πρέπει και δεν την ανοίγουν. Θυμώνω και όταν οι νοσοκόμοι με κοροϊδεύουν».

Η προσοχή μας στρέφεται στο καρότσι του. Εκεί βρίσκεται η περιουσία του. Ένα ραδιομαγνητόφωνο, μια σακούλα κασέτες, μια σακούλα με χάντρες και κορδόνια. «Μου αρέσει να ακούω μουσική και να φτιάχνω κομπολόγια, όταν δεν ξέρω τι να κάνω. Έτσι περνώ την ώρα μου και βγάζω και καμιά δραχμή».

Αναρωτιόμαστε από πού ποτίζεται αυτό το δεντράκι μέσα στην έρημο της Λέρου.

Ποια υπόγεια νερά τον τροφοδοτούν;

Ο ίδιος ο Βαγγέλης μας λύνει την απορία με περηφάνια… «Κάθε καλοκαίρι, οι γονείς μου έρχονται από το χωριό μας στα Γιάννενα και περνούν ένα μήνα μαζί μου. Είναι φτωχοί. Ο πατέρας μου συνταξιούχος λόγω αναπηρίας. Όμως μ΄ αγαπάνε. Αυτοί μου αγοράζουν τις κασέτες και μου φέρνουν τις χάντρες. Μου τηλεφωνούν κάθε τόσο. Ο αδελφός μου όταν παντρεύτηκε, ήρθε για ταξίδι εδώ στη Λέρο και μου γνώρισε την γυναίκα του. Η αδελφή μου έχει δύο παιδάκια και μου τηλεφωνούν.
Μας αποχαιρετά λέγοντας: «Κάντε κάτι για να πάω αλλού. Εδώ βρωμάει…».
Υ.Γ. 1: Ο Βαγγέλης Τ. μεταφέρθηκε από την Λέρο πριν λίγες ημέρες. Στάλθηκαν δεκάδες επίσημα έγγραφα προς όλες τις κατευθύνσεις, με την διαδικασία του επείγοντος. Πρωτοκολούντο, αλλά πάντοτε κάποιες νέες γραφειοκρατικές διαδικασίες μας εμπόδιζαν να προχωρήσουμε στην μετακίνηση του Βαγγέλη. Όλοι συμφωνούσαν, αλλά τίποτα δεν γίνονταν. Η Κοινωνική Λειτουργός του Κέντρου Παιδοψυχικής Υγιεινής Ι.Κ.Α., κ.Μελανίτου, ξεπερνώντας κάθε υπηρεσιακή υποχρέωση, οργάνωσε ολόκληρη αποστολή για να μπορέσει να φύγει ο Βαγγέλης. Συνεργάστηκε με τους γονείς. Με την οικονομική κάλυψη του Ι.Κ.Α. μεταφέρθηκαν αεροπορικώς από τα Γιάννενα στη Λέρο και τον πήραν με δική τους ευθύνη.
Οι γονείς έλεγαν συγκινημένοι: «Βλέπαμε πολλά, αλλά δεν τολμούσαμε να πούμε τίποτα, για να μην κάνουν κακό στο παιδί μας».
Υ.Γ. 2: Ο Γιώργος Γ., παραμένει στην Λέρο, επαναλαμβάνοντας τα λόγια των φυλάκων, των ειδικών της Ψυχικής Υγείας και του Υπουργείου «κάτσε κάτω, κάτσε κάτω».

Δημήτρης Καραγιάννης
Περιοδικό Τετράδια Ψυχιατρικής

No comments yet.

Leave a Comment

reset all fields